Την Πέμπτη (9.4.26), πραγματοποιήθηκε παρέμβαση μνήμης στο σπίτι της κοινωνικής αγωνίστριας Κατίνας Χαντζάρα, καθώς και αντιφασιστική παρέμβαση στο Αγρίνιο.
Το σπίτι ανήκε στην Κατίνα Χαντζάρα και μάλιστα είχε αγοραστεί από την ίδια το 1939. Εκεί τοποθετήθηκαν δύο πανό καθώς και πινακίδα
ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΓΩΝΙΣΤΡΙΑ ΚΑΤΙΝΑ ΧΑΝΤΖΑΡΑ
14 Απριλίου 1944, ώρα 6:00 τα ξημερώματα. Στην κεντρική πλατεία της πόλης (τότε Πλατεία Μπέλλου, σημερινή Πλατεία Δημοκρατίας) βρίσκονται ήδη απαγχονισμένοι οι αγωνιστές Σούλος, Σαλάκος και Αναστασιάδης. Από τις φυλακές της Αγίας Τριάδας οδηγούν την πρώτη δεκάδα Αγρινιωτών, από τους 120 μελλοθάνατους, στον τόπο της εκτέλεσης. Ανάμεσά τους και η Κατίνα Χαντζάρα. Τη σέρνουν από τα μαλλιά, τη «σβαρνίζουν» μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα. Μετά σωπαίνει για πάντα. Τα μυδραλιοβόλα συνεχίζουν.
Η Κατίνα Χαντζάρα (Βάγια Ρίγανη ή Ρήγα) γεννήθηκε το 1912 στον οικισμό Μαυροχώρι, στη Φλωριάδα Βάλτου. Ήταν παιδί πολύτεκνης, φτωχής οικογένειας. Έμεινε ορφανή από μικρή και αναγκάστηκε να αναλάβει τη φροντίδα των μικρότερων αδελφών της. Έφυγε νωρίς για το Αγρίνιο, αναζητώντας καλύτερες συνθήκες ζωής. Εκεί εργάστηκε ως υπηρέτρια (παραδουλεύτρα) σε οικογένεια, παρέχοντας άμισθη οικιακή εργασία με ελάχιστα προνόμια.
Στην ενηλικίωσή της, η πραγματικότητα της επιβίωσης ήταν αδυσώπητη. Χωρίς οικογενειακή στήριξη και επαγγελματικά εφόδια, εργάστηκε ως εκδιδόμενη γυναίκα σε οίκους της πόλης του Αγρινίου. Οι γυναίκες αυτές, την περίοδο εκείνη, αποκτούσαν έναν βαθμό οικονομικής ανεξαρτησίας και μια θέση, έστω και υποτιμημένη, στην κοινωνία. Γι’ αυτό αυτοί οι οίκοι λειτουργούσαν εντός του κοινωνικού ιστού.
Με τις οικονομίες της, σε ηλικία 27 ετών, το 1939, πριν από την έλευση των φασιστικών και ναζιστικών δυνάμεων στον ελλαδικό χώρο, αγόρασε σπίτι στο κέντρο της πόλης (σημερινή οδός 14ης Σεπτεμβρίου, αρ. 24). Έχοντας εγκαταλείψει την προηγούμενη εργασία της, παντρεύτηκε το 1942 τον ιδιωτικό υπάλληλο Θανάση Χαντζάρα, αριστερών καταβολών, παρά τις αντιρρήσεις της ότι ο γάμος θα τον υποβίβαζε κοινωνικά λόγω του παρελθόντος της. Στο σπίτι τους έμεναν μαζί με την τυφλή μητέρα του συζύγου της, την οποία η Κατίνα φρόντιζε με προθυμία. Παράλληλα, αν και δεν απέκτησαν παιδιά, υιοθέτησαν τη 12χρονη Λούλα Τσιρώνη, την οποία μεγάλωσαν με φροντίδα και αγάπη. Μετά τον θάνατο της Κατίνας, το σπίτι παρέμεινε στον σύζυγό της.
Η Κατίνα ανέπτυξε αντιστασιακή δράση. Εντάχθηκε στο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και δραστηριοποιήθηκε μέσω της Εθνικής Αλληλεγγύης (που ιδρύθηκε από το ΚΚΕ), προσφέροντας συσσίτια και βοήθεια από τα κάτω σε όσους και όσες έχουν ανάγκη. Η δράση αυτή είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι ελλείψεις τροφίμων οδηγούσαν σε απώλειες ζωών, ενώ την κατάσταση εκμεταλλεύονταν οι μαυραγορίτες. Στο πλαίσιο αυτό συγκέντρωνε ρουχισμό, υποδήματα και τρόφιμα, τα οποία φύλασσε στο σπίτι της και διένειμε.
Είναι πολλές οι καταγραφές για τη δράση της. Από τις μαρτυρίες προκύπτει ότι η αγωνιστική της συνέπεια δεν κάμπτεται ούτε στιγμή. Πέρα από τις δράσεις αλληλοβοήθειας και αλληλεγγύης, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αλληλοενημέρωση των μετώπων της αντίστασης. Τον Σεπτέμβριο του 1943 συλλαμβάνεται από τους γερμανοτσολιάδες, καθώς συμμετείχε καθοριστικά στην απαλλοτρίωση οπλισμού και αλόγων των Ιταλών φασιστών, τα οποία στη συνέχεια παραδόθηκαν στους αντάρτες. Παρά τη σύλληψη και τη φυλάκισή της, αργότερα συνεχίζει τη δυναμική συμμετοχή της σε δράσεις, διαδηλώσεις και κινητοποιήσεις.
Η προσφορά της Κατίνας στον αγώνα, στην κοινωνία και στην ίδια τη ζωή υπήρξε πολλαπλή και πολύμορφη. Παράλληλα, βίωσε πολλαπλές και διασταυρούμενες μορφές καταπίεσης: ταξική φτώχεια, ορφάνια και πρόωρη ανάληψη οικογενειακών ευθυνών, έμφυλες διακρίσεις, εργασιακή εκμετάλλευση ως υπηρέτρια, καθώς και κοινωνικό στίγμα και περιθωριοποίηση ως εκδιδόμενη γυναίκα. Κατά την περίοδο της Κατοχής στον ελλαδικό χώρο υπέστη πολιτικές διώξεις, που κορυφώθηκαν με την εκτέλεσή της, αναδεικνύοντας πώς διαφορετικές μορφές καταπίεσης συσσωρεύονται και ενισχύουν η μία την άλλη.
Η Κατίνα Χαντζάρα βρέθηκε στο σημείο όπου το φύλο, η τάξη, η πατριαρχία και ο φασισμός συγκλίνουν. Ξεχάστηκε από πολλούς. Ο αγώνας της αποσιωπήθηκε. Η ταξική και κοινωνική της καταγωγή, το φύλο της και η απουσία ισχυρού οικογενειακού πλαισίου της στέρησαν την αναγνώριση του αγώνα της, ακόμη και μετά την εκτέλεσή της. Το όνομά της δόθηκε σε έναν μικρό δρόμο στην Αγία Βαρβάρα Αγρινίου, γεγονός που μπορεί να εκληφθεί ως συνέχιση της περιθωριοποίησης.
Ο αγώνας της υπήρξε ανυποχώρητος. Ήταν ταυτόχρονα προσωπικός, ατομικός, ταξικός και κοινωνικός. Έτσι, δεν χωρούσε και δεν χωρά στις αφηγήσεις των αστικών κύκλων ούτε στις πολιτικές ατζέντες γραφειοκρατών και κομματικών μηχανισμών. Παρέμεινε στο περιθώριο της «επίσημης» μνήμης. Ωστόσο, η Ιστορία γράφεται πρωτίστως στη συνείδηση των ανθρώπων, από τη ζώσα μνήμη, από την ίδια την κοινωνία. Γράφεται κάθε μέρα από εμάς.
ΝΑ ΕΜΠΝΕΥΣΤΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΟΠΩΣ ΤΗΣ ΚΑΤΙΝΑΣ ΧΑΝΤΖΑΡΑ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ.
* Παρότι θεωρείται η μοναδική γυναίκα ανάμεσα στους 120 εκτελεσθέντες, υπάρχει μαρτυρία ότι εκτελέστηκε ακόμη μία γυναίκα από τους γερμανοτσολιάδες, η Σόνια, μέλος του ΚΚΕ (αγνώστων λοιπών στοιχείων), αλλά το γεγονός αποσιωπήθηκε ανεπανόρθωτα, καθώς ήταν εκδιδόμενη γυναίκα.
αντιφασιστική συνέλευση Αγρινίου
sinidisi.gr
