«Ξεκινήσαμε με τους Αμπλιανίτες για τον ίδιο σκοπό, αλλά σε διαφορετικό χρόνο. Εμείς από το 2020, αυτοί μόλις το 2025. Κοινός στόχος η ανέγερση μνημείων μας στον κήπο Ηρώων Μεσολογγίου, προς τιμήν των αγωνισθέντων, πεσόντων και αιχμαλωτισθέντων προγόνων μας κατά την Μεγάλη Πολιορκία και την Πανίερη Έξοδο. Εκείνοι, μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, κατόρθωσαν να το υψώσουν. Εμείς, απωλέσαμε την ευκαιρία να είμαστε ένα βροντερό παρών στον εφετινό πανελλήνιο εορτασμό για να τιμηθούν οι – μέχρι σήμερα γνωστοί – 272 Βαλτινοί ήρωες».
Τα παραπάνω αναφέρει ο Νίκος Τελώνας σε κείμενό του που δόθηκε στη δημοσιότητα, κατόπιν επίσκεψης στον Κήπο των Ηρώων στο Μεσολόγγι για τα αποκαλυπτήρια του μνημείου των Αμπλιανιτών πεσόντων.
Το παράπονο για το γεγονός ότι παρότι έγιναν όλες οι απαιτούμενες ενέργειες, το μνημείο για τους Βαλτινούς πεσόντες ουδέποτε κατασκευάστηκε, έκδηλο.
«Έτσι, στον παραχωρηθέντα χώρο της ανέγερσης, εναποθέσαμε ένα ερωτηματικό. Μια απαρέσκεια στην εκεί πανθομολογούμενη προσφορά των Βαλτινών και ένα απραγματοποίητο όνειρο για πολλούς. Με την λήξη του 2025 εξανεμίστηκαν και οι έσχατες ελπίδες, που είχαν εναπομείνει και η όλη έκβαση του θέματος, πέρασε στην αρνητική πλευρά της τοπικής μας ιστορίας», επισημαίνει.
Αναλυτικά:
«Ούτε η Τροία μας άξιζε, ούτε εμείς της Τροίας»
(από την τραγωδία ‘’Ανδρομάχη’’ του Ευριπίδου)
Κείμενο Νικολάου Χ. Τέλωνα
Προσκεκλημένος από τον Αμπλιανίτη συγγραφέα κ. Γιώργο Σαρρή, στέκομαι μπροστά στο Μνημείο των 16 Αμπλιανιτών, που έπεσαν στο Μεσολόγγι. Είναι η στιγμή των αποκαλυπτηρίων του. Συμμετέχω στη χαρά τους, προσπαθώντας να κρύψω τη δική μου θλίψη.
Ξεκινήσαμε με τους Αμπλιανίτες για τον ίδιο σκοπό, αλλά σε διαφορετικό χρόνο. Εμείς από το 2020, αυτοί μόλις το 2025. Κοινός στόχος η ανέγερση μνημείων μας στον κήπο Ηρώων Μεσολογγίου, προς τιμήν των αγωνισθέντων, πεσόντων και αιχμαλωτισθέντων προγόνων μας κατά την Μεγάλη Πολιορκία και την Πανίερη Έξοδο ….. Εκείνοι, μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, κατόρθωσαν να το υψώσουν.
Εμείς, απωλέσαμε την ευκαιρία να είμαστε ένα βροντερό παρών στον εφετινό πανελλήνιο εορτασμό για να τιμηθούν οι – μέχρι σήμερα γνωστοί – 272 Βαλτινοί ήρωες.
Δεν ολιγωρήσαμε. Ότι μας ζητήθηκε , πραγματοποιήθηκε με ταχύτατους ρυθμούς και αξιοζήλευτη συνεργασία. Η απόφαση των αρμοδίων περί του ακριβούς ορισμού της θέσεως του μνημείου, ήταν ιδιαίτερα για μας τιμητική. Μόλις επτά μέτρα κατέναντι του μεγαλοπρεπούς μνημείου των Φιλελλήνων.
Δυστυχώς για μας την στιγμή που όλα ήταν έτοιμα, όλα κατέστησαν ανέφικτα, διότι αφ’ ότου ξεκινήσαμε και μέχρι που εξέπνευσε το μόλις παρελθόν έτος 2025, δεν αποφασίστηκε να δοθεί η εντολή της κατασκευής του.
Έτσι, στον παραχωρηθέντα χώρο της ανέγερσης, εναποθέσαμε ένα ερωτηματικό. Μια απαρέσκεια στην εκεί πανθομολογούμενη προσφορά των Βαλτινών και ένα απραγματοποίητο όνειρο για πολλούς. Με την λήξη του 2025 εξανεμίστηκαν και οι έσχατες ελπίδες, που είχαν εναπομείνει και η όλη έκβαση του θέματος, πέρασε στην αρνητική πλευρά της τοπικής μας ιστορίας.
Δεν είναι στις προθέσεις μας να μετακυλήσουμε ευθύνες, καθότι όλοι έχουμε μερίδιο σ ’αυτές. Αντιμετωπίζοντας το όλο θέμα-εκ του μακρόθεν πλέον-αποδίδουμε μέγιστη ευθύνη στον γράφοντα, που δεν κατόρθωσε να πείσει ως όφειλε, ότι τιμώντας την υπέρτατη θυσία των Ελευθέρων Πολιορκημένων και την διαχρονική ακτινοβολία της Εξόδου, ως γεγονότος παγκοσμίου εμβέλειας, θα τιμούσαμε με το μνημείο μας τον μακροσκελή κατάλογο των εκεί αγωνισαμένων, ηρωικώς πεσόντων και μαρτυρικώς αιχμαλωτισθέντων Βαλτινών.
Αλλά τα γενόμενα ουκ απογίνονται.
Την αθυμία του όλου θέματος, διασκέδασε κάπως η ευκαιρία που μας έδωσε ο πολύ αγαπητός ευπατρίδης Μεσολογγίτης κ. Κώστας Καρκανιάς, που μας ζήτησε εν όψει του μεγάλου εορτασμού για τα 200 χρόνια από την Έξοδο, τους καταλόγους που έχουμε στην διάθεση μας, όλων των έως σήμερα γνωστών Βαλτινών, οι οποίοι συμμετείχαν στη Μεγάλη Πολιορκία και την Έξοδο. Με ευχαρίστηση ανταποκριθήκαμε στο αίτημα, διαβιβάζοντας τα την 8η Δεκεμβρίου 2025.
Κατόπιν τούτου, αποφασίσαμε να ωθήσουμε στην δημοσιότητα τους πίνακες με τα ονοματεπώνυμα αυτά, προκειμένου να υφίστανται ως μια βάση δεδομένων, επί της οποίας νεώτεροι ερευνητές του τόπου μας θα προσθέτουν την δική τους πνευματική συγκομιδή, ώστε να αποδειχθεί περίτρανα το μέγεθος της προσφοράς των ηρώων Βαλτινών αγωνιστών. Ελπίζουμε στο πέρασμα του χρόνου ίσως υπάρξουν κάποιοι από αυτούς που έρχονται πίσω μας με ευαισθησίες, τόσο στη αρχαία ρήση: «Έργω δηλούσθαι τας τιμάς» όσο και στον τολμηρό λόγο του αείμνηστου αγωνιστή Μιχάλη Χαραλαμπίδη.
«Για μας τους Έλληνες το Μνήμα, το Σήμα, τα Μνημεία, είναι θεμελιώδη στοιχεία της ανθρωπολογίας μας…»
Αυτοί θα είναι εκείνοι, που θα αναλάβουν να ρίξουν λίγα κλωνάρια δάφνης στα δικά μας κενά, και θα χτιστεί τότε ένα απέριττο προσκυνητάρι, που θα θυμίζει την παρουσία τούτης της ηρωικής γωνιάς στον υπέρ πάντων αγώνα. Ένα προσκυνητάρι αφιερωμένο σε μνήμες και θυσίες και σκιές ιερές , που δεν έχουν καμία ανάγκη από τους δικούς μας επαίνους, αλλ’ αντίθετα εμείς έχουμε ανάγκη από τη μνήμη τους για να ανασταίνουμε πρότυπα, που θα χρειαζόμαστε δίπλα μας για τους δικούς μας αγώνες.
Εκείνη την μέρα, θα αναστηθούν λαμβάνοντας σάρκα και οστά και οι ξεχασμένοι στίχοι του εθνικού μας σύγχρονου Τυρταίου και γείτονα ποιητή Αριστοτέλη Βαλαωρίτη:
«Τότε και τ’ Ασπροπόταμο το κύμα του θ’ ανοίξει και θα φωνάξει στα βουνά στο Περγαντί στη Λάμια ν’ ανθίσουν, να γιορτάσουνε, την ώρα, την ημέρα, π’ ανέλπιστα εζωντάνεψαν τα κόκκαλα του Βάλτου.»
————————ο————————
Προς
κ. Κων/νον Καρκανιάν
Αθήνα,
Αγαπητέ μου Κώστα
Ο μεγάλος αριθμός των Βαλτινών αγωνιστών, πεσόντων και αιχμαλωτισθέντων κατά την Μεγάλη πολιορκία και την ‘Εξοδο του πολυπαθούς Μεσολογγίου, συγκρινόμενος με την περιορισμένη έκταση της επαρχίας Βάλτου, ευλόγως να δημιουργεί ερωτηματικά περί της ανταποκρίσεώς του στην πραγματικότητα.
Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο επιθυμούμε να αποσαφηνίσουμε το γεγονός, περί του ότι όλα ανεξαιρέτως τα παρατιθέμενα στους αποστελλόμενους πίνακες ονοματεπώνυμα, προέρχονται από ασφαλείς αρχειακές πηγές όπως είναι :
Α) Οι προσωπικοί φάκελοι των αγωνιστών που φυλάσσονται στο τμήμα Χειρογράφων και Ομοιοτύπων της Εθνικής μας βιβλιοθήκης .
Β) Αρχειακά έγγραφα προερχόμενα εκ της επί των Στρατιωτικών Γραμματείας της Επικρατείας όπου αναφέρονται απονομές Αριστείων που αποστέλλονται σε αγωνιστές, μετά ισαρίθμων ταινιών και διπλωμάτων .
Γ) Από το μητρώο αγωνιστών του 21 όπου καταχωρούνται ονοματεπώνυμα αγωνιστών υπό τον χαρακτηρισμό «Άνευ προσωπικού φακέλου».
Δ) Από το αρχείο της Ιστορικής Εταιρείας Ελλάδος , όπου φυλάσσεται κατάλογος αιχμαλώτων συνταχθείς εκ Μεσολογγιτών προκρίτων στην νήσο Κάλαμος κατ΄ Αύγουστον του 1828, προκειμένου να σταλεί στον Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια με την παράκληση όπως μεσιτεύσει στα πολιτισμένα κράτη να συνδράμουν για την απολύτρωση τους. Προς ενδυνάμωση των ανωτέρω συνάδει το εξαιρετικής βαρύτητας «σχόλιο του Ν. Κασομούλη, περί του ότι το κύριο πολεμικό σώμα των Βαλτινών εισήλθε στο Μεσολόγγι στις 11 Απριλίου 1825 υπό τον Ανδρέα Ίσκου έχοντας υπό τας οδηγίας του όλους ήρωας παλαιούς Βαλτινούς έως τριακόσιους».
Εκτός του σώματος του Ανδρέα Ίσκου πρέπει να ληφθούν υπ’ όψιν και οι : Σωματάρχης Γιωργάκης Βαλτινός που «εισήλθε δια θαλάσσης στις 8 Αυγούστου 1825 με Βαλτινούς και πολλούς συγγενείς του», ( Απομν/τα Αρτ. Μίχου και Κ. Μπότσαρη).
Γιαννάκης Στράτος και Βασίλης Πάτσης που έφτασαν στις 12 Σεπτεμβρίου με τους υπ’ αυτών στρατιώτας (Κασομούλης και Κουτσονίκας) .
Γ. Κλευτοθανάσης με 50, Κώστας Γιαταγάνας με 23, Δημήτρης Γεροθανάσης με 41 και ο Γιαννάκης Ράγκος, που όταν εγκατέλειψε κατόπιν το Μεσολόγγι, ουδείς των ανδρών του τον ακολούθησε (Ν . Κολόμβας).
Σημαντικό θεωρούμε και το υπό Ν. Κασομούλη αναφερόμενο, ότι την επομένη της Εξόδου από το σώμα του Ανδρέα Ίσκου, έμειναν μόνο 80 Βαλτινοί!
Δεν πρέπει να διαλάθουν της προσοχής μας και τα υπό του Ιακ. Μάγερ διαλαμβανόμενα ότι :
«Η φρουρά δεν είναι μόνο Μεσολογγίτες, είναι απ’ όλη την Ελλάδα Σουλιώτες και Βαλτινοί, Μακεδόνες και Νησιώτες. Όλη η Ελλάδα κλεισμένη στο Μεσολόγγι».
Το γεγονός ότι από όλη τη Δυτική Ελλάδα-που αγωνιστές της βρίσκονταν μέσα στην πολιορκημένη πολιτεία-ο Μάγερ περιορίζεται να μνημονεύσει μόνο τους Βαλτινούς, αποδεικνύει το πόσο έντονη εμφανιζόταν η παρουσία τους κατ’ εκείνη την περίοδο.
Πίνακας αιχμαλώτων Βαλτινών μετά την Ηρωική Έξοδο
Εκ της οικογενείας Βρυκόλακα εκ Λεπενούς, τα τέκνα Κωστάκης και Σόφω αιχμάλωτοι εις Αίγυπτον.
Μαρία αιχμάλωτος εις Αλβανίαν , η μητέρα αυτών Βασίλω αιχμάλωτος εις Αλβανίαν.
Εκ της οικογενείας Γώγου εκ Λεπενούς, η αδερφή Βασιλείου Γώγου, αιχμάλωτος εις Αίγυπτον, όνομα αυτής Βασιλική .
Εκ της οικογενείας Καλύβα εκ Βάλτου, η σύζυγος του αγωνιστή Κώστα Καλύβα μετά της μητρός αυτής αιχμαλωτίστηκαν κατά την έξοδο.
Εκ της οικογενείας Καρασυνέλη εκ Λεπενούς, τα αδέρφια Κώστας και Ελένη τέκνα του πεσόντος Γιώργου Καρασυνέλη αιχμάλωτοι εις Αλβανίαν , ανιψιός Ιωάννης εις Αίγυπτον και Αθανάσιος και Αγγέλλω.
Εκ της οικογενείας Κοντονάσιου εκ Λεπενούς , η σύζυγος του πεσόντος Νάσιου, Κωνσταντινιά και τα τέκνα Αικατερίνη και Νικόλαος, αιχμάλωτοι εις Αλβανίαν και Αίγυπτον.
Εκ της οικογενείας Κοντοπάνου εκ Λεπενούς, τα τέκνα του αγωνιστή Γιώργου Κοντοπάνου Μαρία, Κωνσταντινιά και Δημήτριος, αιχμαλωτίστηκαν εις Αίγυπτον.
Εκ της οικογενείας Γιάννη Κυριάκη εκ Βάλτου. Πεσόντος του Γιάννη, αιχμαλωτίστηκαν η σύζυγος του, τα δύο παιδιά του και η μάνα του Αικατερίνη.
Εκ της οικογενείας Ψιλού εκ Λεπενούς. Αιχμάλωτοι: Η σύζυγος του Τάτση Ψιλού Γκόλφω και τα παιδιά τους Γιώργος, Ιωάννης, Μαρία, Αικατερίνη.
Και :
Η Χριστίνα Ψιλού και τα παιδιά της Γιάννης και Αικατερίνη.
Εκ της οικογενείας Τερζή εξ Αμβρακιάς, τα παιδιά του Νικολάου Τερζή Θανάσης ετών 23 και Δημήτρης ετών 24.
Τα παιδιά του Ζαφείρη Τερζή Θανάσης ετών 29, Χρήστος ετών 18, Δημήτρης ετών 18 και Κωνσταντίνος.
Εκ της οικογενείας Φλώρου εξ Αμβρακιάς ο Αναγνώστης Φλώρος αιχμαλωτισθείς απείχθη αυτός, η μήτηρ του και τα αδέρφια του εις Άρταν.
Εκ της οικογενείας Κότσιου εξ Αμβρακιάς. Πεσόντος του πυροβολητού Νικολάου Κότσιου, αιχμαλωτίστηκαν η σύζυγος του Αγόρω και δύο αγόρια τους στην Αίγυπτο.
Εκ της οικογενείας Κριτή εξ Αμβρακιάς, αιχμαλωτίστηκαν τέσσερα πρόσωπα. Ορφανού Λάμπρω κόρη Ανδρέα εκ Βάλτου. Ανδρέας Βαλτινός εκ Χαλκιοπούλων.
Η σύζυγος του στρατηγού Σπύρου Κοντογιάννη εκ Χαλκιοπούλων και ο υιός της Ιωάννης.
Αθανάσιος Μπουγάνης εκ Συντέκνου ετών 25,
Παπαευθυμίου Μαρία εκ Λεπενούς ετών 30,
Μωραίτη Τρισεύγενη του Χρίστου εκ Λεπενούς,
Κανιότης Χρίστος του Σωτηρίου εκ Λεπενούς,
Κανιότη Γιάννα εκ Λεπενούς ετών 25,
Εκ της οικογενείας Βλοχαίτη εκ Λεπενούς, Κωνσταντινιά σύζυγος του Πάνου ετών 40 αιχμάλωτος εις Αλβανίαν, Ελένη θυγατέρα της εις Αλβανίαν Δημήτρης υιός της ετών 16 εις Αλβανίαν.
Γιώργος Ιωάννης Στρίντζου εξ Αμβρακιάς ετών 12,
Κώστας Τσόλκας εκ Βάλτου ετών 30 αγνοείται.
Γιώργης Αποστόλη Μαχαλιώτης εκ Λεπενούς, αιχμάλωτος εις Μεθοκορώνη.
Μαρία θυγάτηρ Μήτσου Ζαγκαλάκη εκ Λεπενούς, ετών 25 και η αυταδέλφη της Αγγέλλω.
Βλαχούλα γυνή Θανάση Μαχαλιώτη από Λεπενού ετών 35 αιχμάλωτος εις Αλβανίαν.
Κατερίνα γυνή Γιώργη Χαμπάου από Λεπενού ετών 20 αγνοείται.
Ζωίτσα θυγάτηρ Ταμπακέλη εκ Λεπενούς, ετών 20 αγνοείται.
Ελένη γυνή Τόλη Μαχαλιώτη εκ Λεπενούς, ετών 35 αιχμάλωτος εις Αλβανίαν.
Κατερίνα θυγάτηρ Παπαποστόλη εκ Λεπενούς, ετών 18 εις Αλβανίαν.
Χάιδω γυνή Γιάννη Φλησορέα εκ Λεπενούς, ετών 35 εις Αλβανίαν και Ξάνθω αδερφή της.
Νικόλαος Δημ. Στάπας εκ Λεπενούς, ετών 15 εις Μεθώνη.
Χρήστος Μήτσου Καλαντζής εκ Λεπενούς, ετών 18 και Κωνσταντίνος αδερφός του.
Κατερίνα θυγατήρ Νικολαόυ εκ Λεπενούς, ετών 25 αιχμάλωτος εις Αγιόρτα.
Φλούδα Χριστίνα εκ Λεπενούς.
Καπρίτσας Νικόλαος από Σύντεκνο αιχμάλωτος εις Αίγυπτον και Χρηστάκης αδερφός του.
Αγαπητέ μου Κώστα
Η πρωτοβουλία σας να τιμηθούν όλοι οι αγωνιστές, πεσόντες και αιχμαλωτισθέντες του Μεσολογγίου, σας τιμά ιδιαίτερα .
Ευχόμαστε κάθε επιτυχία στην σημαντική σας αυτή προσπάθεια.
Με εκτίμηση
Νικόλαος Χαρ. Τέλωνας
Αμφιλοχία Δεκέμβριος 2025
—————ο————–
Κείμενο Νικόλαος Χ. Τέλωνας. Φωτογραφίες από το Μεσολόγγι & Αμφιλοχία Απόστολος Κων. Καρακώστας
agrinionews.gr
