Πώς η γήρανση και η υπογεννητικότητα αλλάζουν τον χάρτη της Ελλάδας και της ΕΕ μέχρι το 2100. Μια ματιά στο μέλλον που έρχεται.
Ευρώπη αλλάζει πρόσωπο. Αν φανταστούμε την ήπειρό μας σαν μια μεγάλη οικογένεια, τότε τα νέα από τα επίσημα στοιχεία της Eurostat μας λένε κάτι ξεκάθαρο: η οικογένεια αυτή μεγαλώνει σε ηλικία, αλλά μικραίνει σε μέλη.
Μέχρι το τέλος του αιώνα, το 2100, το σπίτι μας θα είναι πιο άδειο και οι καρέκλες γύρω από το τραπέζι θα ανήκουν κυρίως σε ανθρώπους με γκρίζα μαλλιά.
Παραδοσιακά, ο πληθυσμός μιας χώρας μοιάζει με πυραμίδα. Πολλοί νέοι στη βάση και λίγοι ηλικιωμένοι στην κορυφή. Τα παιδιά και οι νέοι (0-19 ετών) από το 20% που αποτελούν σήμερα, θα περιοριστούν στο 17%.
Το πιο ανησυχητικό όμως είναι η μείωση των ανθρώπων που μπορούν να εργαστούν (20-64 ετών). Από το 58% που είναι σήμερα, θα πέσουν στο 50%. Αυτό σημαίνει ότι τα «χέρια» που παράγουν πλούτο και στηρίζουν την οικονομία θα είναι πολύ λιγότερα.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Η απάντηση κρύβεται σε μια απλή αφαίρεση. Στο διάστημα 2025-2099, οι θάνατοι στην ΕΕ αναμένεται να φτάσουν τα 9,36 εκατομμύρια, ενώ οι γεννήσεις μόλις τα 4,33 εκατομμύρια.
Αυτό το «κενό» των 5 εκατομμυρίων ανθρώπων δεν μπορεί να καλυφθεί ούτε από τις μεταναστευτικές ροές. Η φυσική φθορά είναι ταχύτερη από την αναπλήρωση, οδηγώντας τον συνολικό πληθυσμό της ΕΕ από τα 451 εκατομμύρια στα 398 εκατομμύρια.
Ελλάδα: Ο «πρωταθλητής» της συρρίκνωσης
Η ρίζα του προβλήματος δεν είναι μυστικό, οι θάνατοι είναι σταθερά περισσότεροι από τις γεννήσεις. Στην Ελλάδα, το φαινόμενο αυτό είναι πιο έντονο από σχεδόν κάθε άλλη ευρωπαϊκή χώρα.
Ακόμα και οι μεταναστευτικές ροές, που σε άλλες χώρες «ισορροπούν» την κατάσταση, στην Ελλάδα δεν επαρκούν για να καλύψουν το τεράστιο κενό που αφήνει η υπογεννητικότητα. Ενώ η Ευρώπη θα χάσει κατά μέσο όρο το 12% του πληθυσμού της, η Ελλάδα προβλέπεται να χάσει σχεδόν το 30%.
Σε αντίθεση με τη Γαλλία ή την Ολλανδία που αντέχουν, η Ελλάδα βρίσκεται στην ίδια τροχιά με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Με την οικονομική αβεβαιότητα να λειτουργεί ως φρένο για τη δημιουργία οικογένειας, η χώρα μας κινδυνεύει να μετατραπεί σε ένα απέραντο γηροκομείο.
