Επιμέλεια: Μαρία Ν. Αγγέλη

Στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ Γυμνασίου ανθολογείται απόσπασμα από τα Απομνημονεύματα του Γιάννη Μακρυγιάννη.

Μετά την ερμηνευτική προσέγγιση του κειμένου, ανέθεσα στους μαθητές/-τριες, ως άσκηση δημιουργικής γραφής, να γράψουν μία επιστολή στον ήρωα της Ελληνικής Επανάστασης. Μέσα από τη δημιουργική γραφή προσπάθησαν να συνομιλήσουν με μια εμβληματική μορφή της Ιστορίας μας, να εκφράσουν σκέψεις και συναισθήματα και να διερευνήσουν πώς οι αξίες του μακρινού παρελθόντος μπορούν να φωτίσουν το παρόν.

Η δημιουργική γραφή λειτούργησε ως μέσο βιωματικής μάθησης ενισχύοντας την προσωπική έκφραση, την ενσυναίσθηση και τη φαντασία.

Παρουσιάζονται στη συνέχεια τρεις ενδεικτικές μαθητικές επιστολές, μικρές απόπειρες διαλόγου ανάμεσα στη νέα γενιά και έναν αγωνιστή της Ελευθερίας.

I).   Αγρίνιο, 24 Μαρτίου 2026

Αγαπητέ κύριε Μακρυγιάννη,

Εσείς, σα γνήσια προσωπικότητα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, αγωνιστήκατε με αίμα και ιδρώτα για την Ελευθερία της πατρίδας και μετά γράψατε τα Απομνημονεύματά σας. Εμείς, οι μαθητές του 2026, με τη σωστή καθοδήγηση και ενθάρρυνση της καθηγήτριάς μας κυρίας Αγγέλη, αποφασίσαμε να μελετήσουμε το αθάνατο αυτό έργο σας. Εμείς, οι μαθητές της Γ Τάξης του 2ου Γυμνασίου Αγρινίου, προσεγγίσαμε, με θαυμασμό και συγκίνηση, αυτό το αριστούργημα και δε σας κρύβουμε πως διαβάζοντας τις μαρτυρίες σας, λάβαμε αξιόλογα μηνύματα για την αξία της συλλογικότητας και του κοινού αγώνα. Ηθικές αρχές που δυστυχώς στις μέρες μας «αιμορραγούν» και σιγά-σιγά παύουν να «αναπνέουν», εξαιτίας του υπερβολικού εγώ. Δυστυχώς, κύριε Μακρυγιάννη, είμαστε στο Εγώ!

Αποφασίσαμε  λοιπόν, να επικοινωνήσουμε μαζί σας, όπως είπε η φιλόλογός μας, και να σας στείλουμε  αυτή την επιστολή, με τη φωνή του σήμερα, με τις καρδιές μας γεμάτες συγκίνηση, ώστε να σας εκφράσουμε τον αμέριστο θαυμασμό που τρέφουμε για εσάς. Με μια πρώτη ματιά ανάγνωσης αισθανθήκαμε τη φωνή σας να μιλά μέσα από τις λέξεις των συγγραμμάτων σας, σα να παλεύει να εξοντώσει το άδικο. Μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα πως σε μια τέτοια εποχή, όπου η Ελλάδα κρεμόταν από τα χέρια των Τούρκων, η ιδιοτέλεια και το ατομικό συμφέρον δεν έπαψαν να διχάζουν ισχυρούς και αδύναμους. Ωστόσο, εσείς σταθήκατε ακέραιος, για να υπερασπιστείτε την πατρίδα μας.

Μα πάνω από όλα, σταθήκατε ως άγρυπνος φρουρός στο πλευρό της αλήθειας, με καρδιά αλύγιστη. Στην ανάγκη σας να εξιστορήσετε όσα έγιναν, με ετοιμότητα και αλήθεια, δίχως στολίδια και σκοπιμότητες στον λόγο σας. Η αλήθεια είναι ότι μας εντυπωσίασε το γεγονός πως θελήσατε να  μάθετε γράμματα σε μια αρκετά προχωρημένη ηλικία. Η κατάκτηση της γνώσης και πόσο μάλλον της γραφής πρόκειται για ένα ιδιαίτερα δύσβατο μονοπάτι. Η τεράστια θέλησή σας όμως, καθώς και το μεράκι σας, μας δίδαξαν ότι η μόρφωση και η προσπάθεια δεν έχουν ηλικία.

 Μέσα από τις λέξεις σας βλέπουμε την Ελλάδα να ζωντανεύει, τις μάχες να αποκτούν νόημα και την ελπίδα να ανθίζει ακόμα και τις πιο σκοτεινές ώρες. Μα πάνω απ’ όλα, μέσα από το έργο σας, αφήσατε ανεξίτηλο το αποτύπωμα της αλήθειας. Της σφραγίδας του οργανωμένου συλλογικού αγώνα και της κοινής πορείας. Την ελπίδα και το όνειρο ότι μέσα από συλλογικότητα και ειλικρίνεια, η κοινωνία μας μπορεί να αναζωογονηθεί και να βρει το φως της.

Δε μας διδάξατε μόνο αρετές και ηθικές αξίες, μας δείξατε πως μπορούμε να γίνουμε άνθρωποι. Και όχι άπληστα όντα  που κατά νου τους έχουν μόνο  πώς θα χορτάσουν με  άφθονο χρήμα. Για εμάς είστε και θα είστε το αυθεντικό μας πρότυπο. Να είστε βέβαιος ότι κανείς από τους αναγνώστες σας δε διαμαρτυρήθηκε για τον τρόπο που γράφετε. Αντίθετα, ο εκφραστικός  λόγος σας, σε συνδυασμό με το άμεσο και ζωντανό ύφος σας, μας γοήτευσε ιδιαίτερα.

Τα Απομνημονεύματά σας, ζωντάνεψαν στη σχολική αίθουσα  και έγιναν η φωνή του σήμερα, για εμάς τους μαθητές που ενωνόμαστε σαν μια γροθιά μπροστά στις προκλήσεις της ζωής. Κύριε Μακρυγιάννη, δεν ήσασταν απλώς ένας ήρωας του 1821. Ήσασταν το έναυσμα για να καταλάβουμε ότι η αλήθεια, η τιμιότητα και η συλλογικότητα δεν είναι απλώς λέξεις, αλλά τρόποι ζωής που καθορίζουν το μέλλον μιας κοινωνίας.

Σας ευχαριστούμε από καρδιάς για το παράδειγμά σας και για το φως που συνεχίζετε να ρίχνετε στις ψυχές μας.

Με απέραντο σεβασμό και ευγνωμοσύνη,

Οι μαθητές του Γ1 τμήματος

του 2ου Γυμνασίου Αγρινίου

Ευτυχία Καραθάνου

II). Αγαπητέ κύριε Μακρυγιάννη,

Θέλω να είμαι ειλικρινής μαζί σας. Πρέπει να παραδεχτώ πως, αν δεν είχαμε διδαχθεί το έργο σας στο μάθημα της Λογοτεχνίας, δεν θα ήξερα ούτε ποιος είστε, ούτε τον ηρωικό αγώνα που δώσατε. Τώρα όμως που γνωρίζω κάποια πράγματα για εσάς πρέπει να πω πως νιώθω περήφανη που έχω ίδια καταγωγή με έναν τόσο σπουδαίο άνθρωπο. Το έργο σας, η αγάπη σας για την πατρίδα και η επιθυμία σας να καταγράψετε τα γεγονότα όπως έγιναν, είναι αξιοθαύμαστα. Μπορώ να πω πως συγκινήθηκα όταν είδα τον ζήλο σας να αφήσετε πίσω ένα τόσο σπουδαίο έργο πολιτιστικής κληρονομιάς. Είναι μοναδικό το θάρρος που έχετε, για να παραδεχτείτε πως ούτε μορφωμένος, ούτε γραμματιζούμενος είστε, είστε όμως διατεθειμένος να πείτε την αλήθεια σας. Ζητάτε συγγνώμη από τους αναγνώστες του έργου σας… Στην πραγματικότητα, εγώ είμαι αυτή που πρέπει να ζητήσω συγγνώμη που δεν ήξερα ποιος είστε!

Πρέπει όμως, δυστυχώς, να αναφέρω πως σήμερα, στην κοινωνία μας, δεν υπάρχουν ούτε ηθικές αρχές, ούτε συλλογική συνείδηση, ούτε αγάπη για την πατρίδα σε τέτοιο βαθμό, ώστε να αφιερώσει κάποιος τον εαυτό του, για να αναλάβει το πατριωτικό του καθήκον. Δυστυχώς, έχουμε αλλάξει προς το χειρότερο και αντί με το πέρασμα των χρόνων να παίρνουμε παράδειγμα και να θέλουμε να μοιάσουμε σε τόσο αξιοθαύμαστους ανθρώπους όπως εσείς, «χαλάμε» μόνοι μας την κοινωνία και τις αξίες τις οποίες μια μέρα θα περάσουμε στα παιδιά μας. Δεν υπάρχουν πια άνθρωποι που θα αφιέρωναν τη ζωή τους για τους συμπατριώτες και την πατρίδα τους. Άνθρωποι που θα είχαν τέτοια επιθυμία να μάθουν γράμματα, ώστε να γράψουν ένα έργο το οποίο θα «άνοιγε τα μάτια» των ανθρώπων τόσα χρόνια μετά.

Κύριε Μακρυγιάννη, ένα απλό γράμμα δε φτάνει για να σας εκφράσω τον θαυμασμό μου, αλλά και την ευγνωμοσύνη μου για όσα κάνατε!

Με μεγάλη εκτίμηση,

Καλλιρρόη  Μπιτσικώκου

III). Αγαπητέ κύριε Μακρυγιάννη,

Σας γράφω αυτό το γράμμα, για να σας μιλήσω και να σας εκφράσω την άποψή μου σχετικά με τη σημερινή κοινωνία σε σχέση με τις απόψεις και τις αξίες της δικής σας εποχής.

Αρχικά θέλω να εκφράσω την τιμή και ευγνωμοσύνη που νιώθω για εσάς. Οι θυσίες που κάνατε για την πατρίδα είναι αμέτρητες και ίσως χωρίς εσάς να μη βρισκόμασταν εδώ που είμαστε σήμερα. Όπως εσείς, εγώ και αρκετοί άνθρωποι στις μέρες μας υποστηρίζουμε και προσπαθούμε να εδραιώσουμε την αξία της συνεργασίας και αλληλοϋποστήριξης στη σημερινή κοινωνία.

Λόγω της έλλειψης συνεργασίας, εργατικότητας και αγάπης για τον συνάνθρωπο, η κοινωνία μας δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στις βιοτικές ανάγκες των ανθρώπων. Εσείς, μέσα από το δικό σας κείμενο, χωρίς να είστε κάποιος έμπειρος λογοτέχνης ή καλός χειριστής του λόγου, καταφέρατε, εκφράζοντας την αλήθεια, να συγκινήσετε τον κόσμο στα γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης και να τον ευαισθητοποιήσετε στο πόσο σημαντική είναι η ειλικρίνεια, η συνεργασία και η ενσυναίσθηση σε ένα οργανωμένο κοινωνικό σύνολο ώστε να λειτουργήσει αποτελεσματικά.

Σας θαυμάζω.

Με τιμή,

Παναγιώτης Μακρυνιώτης